چه کسی میکروسکوپ را اختراع کرد؟

 قبل از اختراع میکروسکوپ در اواسط قرن هفدهم، مشاهده‌ی   سلول مقدور   نبود، زیرا سلول واحد بسیار کوچکی است که با   چشم غیر مسلح، قابل   رویت نیست. روبرت هوک اول بار در   سال ۱۶۶۵ زیر میکروسکوپ ابتدایی   که خود ساخته بود،   توانست، سلول های مرده را در برش های چوب پنبه   مشاهده   کند. (تصویر مربوط به عکسی از روبرت هوک می باشد)

این سلول های تو خالی و متصل به هم، شکل لانه ی زنبور   داشتند و هوک   آن ها را “سلول” نامید که در زبان لاتین مفهوم اتاق کوچک دارد. لیوون   هوک در سال ۱۶۸۳ میلادی، عدسی دیگری ساخت که می توانست ذرات   خیلی خیلی کوچک را نشان دهد. وی فکر می کرد که این ذرات خیلی کوچک باید موجودات زنده ای باشند. ولی آن ها به قدری کوچک بودند که فقط مثل نقطه ها و میله های کوچکی به نظر می آمدند.

او نمی توانست عدسی دیگری بسازد که آن قدر قوی باشد که بتواند آن ها را واضح نشان دهد. این بود که ناچار مطالعه ی آن ها را رها کرد. بعد ها این ذرات کوچک را که او نخستین بار دید، باکتری نامیدند. باکتری از واژه ای یونانی به معنی میله ی کوچک گرفته شده است. لیوون هوک نخستین کسی بود که میکروب ها را دید، و تا صد سال بعد هیچ کس دیگری پیدا نشد که بتواند کاری بهتر از او انجام دهد. سر انجام، در سال های دهه ۱۷۸۰ میلادی، اوتوفریدریک مولر، زیست شناس دانمارکی ترتیبی داد که میکروب ها اندکی واضحتر نشان داده شوند.

او نخستین کسی بود که تلاش کرد تا باکتری ها را برحسب شکل های متفاوت، به گروه های مختلف تقسیم کند. هر چند که تقریباً مشخص است که چه کسی میکروسکوپ را اختراع کرد اما شاید اگر تلاش های قبل از روبرت هوک نبود، ساخت آن نیز مدت ها به عقب می‌افتاد. عدسی ها برای اینکه چیز ها را بزرگتر از آنچه هستند نشان دهند پرتوهای نور را می شکنند، ولی همه رنگ های نور را به یک اندازه نمی شکنند.

نور معمولی ترکیبی از چندین رنگ است. در آن زمان، وقتی که میکروسکوپ ها را طوری میزان می کردند که ذرات کوچک را به یکی از این چند رنگ بطور واضح نشان دهند، رنگ های دیگر مبهم می شدند.

برای همین باکتری هایی که زیر میکروسکوپ دیده می شدند مبهم به نظر می آمدند و مثل این بود که کُرک رنگینی دورشان را گرفته باشد. ولی در سال ۱۸۳۰ میلادی،جوزف جکسون لیستر، عینکساز انگلیسی که سر و کارش با ساختن عدسی بود، دو نوع عدسی را با هم ترکیب کرد که هر یک از آن ها رنگ ها را به نحو متفاوتی می شکست.

هر تاثیری که یک عدسی در رنگ ها داشت، عدسی دیگر عکس آن تاثیر را داشت، چنانکه یک عدسی تاثیر های نامساعد عدسی دیگر را خنثی می کرد. به این ترتیب، ترکیب این دو نوع عدسی با یکدیگر سبب می شد که چیز های کوچک به رنگ اصلی خود و بطور واضح نشان داده شوند. با بهبود روش های میکروسکوپی، دانشمندان توانستند بافت های گوناگون را بررسی کنند.

تاریخچه میکروسکوپ – دوران معاصر

اختراع میکروسکوپ تحول بزرگی در علم زیست شناسی بوجود آورد. با به کارگیری این ابزار قوی، بشر توانست ذراتی را که با چشم دیده نمی شوند مشاهده کند، یک سلول جانوری را در نظر بگیرید که قطر متوسط آن بین ۱۰ تا ۲۰ میکرون است، این سلول ۵۰ بار کوچکتر از ریزترین جسم قابل روییت با چشم غیر مسلح است. بنابراین تنها با اختراع میکروسوپ نوری بود که آدمی توانست سلول را ببیند. بعد از گذشت چند قرن، میکروسکوپ همچنان نقش مهمی در پژوهش های زیستی ایفا می کند و در سال های اخیر تحولات شگرفی در بهبود کیفیت آن صورت گرفته است.

یکی از عمده ترین پیشرفت ها در ساخت میکروسکوپ، اختراع نوع الکترونی آن در دهه ۱۹۴۰ بود که امکان مشاهده ی ذرات و اندامک های درون سلولی را بهتر از گذشته فراهم کرد. امروزه میکروسکوپ نه تنها جهت بررسی شکل و ساختار نمونه های زیستی مورد استفاده قرار می گیرد، بلکه در تعیین ارتباط بین ساختارهای تشکیل دهنده ی سلول و فعالیت های گوناگون آن ها نیز نقش به سزایی ایفا می کند.